De Raad voor Cultuur is het wettelijke adviesorgaan van de regering en het parlement op het terrein van kunst, cultuur en media. De raad is onafhankelijk en adviseert, gevraagd en ongevraagd, over actuele beleidskwesties en subsidieaanvragen.

Wet tot behoud van cultuurbezit

In 180 landen ter wereld bestaat nationale wetgeving die de bescherming van het cultureel erfgoed regelt. Dit soort wetgeving is erop gericht dat voorwerpen van bijzondere cultuurhistorische waarde niet ongemerkt naar het buitenland kunnen verdwijnen. Sinds 1 februari 1984 beschikt Nederland over de Wet tot behoud van cultuurbezit (Wbc).

De Wbc heeft als doel te voorkomen dat voorwerpen en verzamelingen die van bijzondere cultuurhistorische of wetenschappelijke betekenis zijn, verloren gaan voor het Nederlandse cultuurbezit. Aan zulke voorwerpen wordt een beschermde status toegekend, waarna ze op een lijst geplaatst worden. Voorwerpen die op de Wbc-lijst staan, mogen niet zonder toestemming van de minister van Cultuur naar het buitenland worden uitgevoerd. Wanneer een eigenaar een beschermd voorwerp wil verkopen, moet hij het eerst ter verkoop aan de Nederlandse staat aanbieden.

De Wbc is van toepassing op voorwerpen die eigendom zijn van particulieren, verenigingen en stichtingen. Een voorwerp van bijzondere cultuurhistorische betekenis komt voor bescherming in aanmerking als het onvervangbaar en onmisbaar is voor het Nederlandse cultuurbezit. Naast kunstwerken zoals het portret van Jan Six door Rembrandt of de ‘Noodkist’ (reliekschrijn) van Sint Servaas in Maastricht, beschermt de wet ook wetenschappelijke en gebruiksvoorwerpen. Een voorbeeld hiervan is de eerste klok die gebouwd is naar een ontwerp van Christiaan Huygens, de uitvinder van het slingeruurwerk.

Iedere burger kan een voorwerp of verzameling voordragen dat volgens hem moet worden beschermd. In de praktijk doet de Wbc-commissie van de raad dat vooral. De minister van Cultuur kan op basis van een advies van de raad besluiten om een voorwerp of verzameling onder bescherming van de Wbc te plaatsen. De Erfgoedinspectie van het ministerie van OCW houdt toezicht op naleving van de Wbc.